Çocuk Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı
Tarihçe
Kalıtsal metabolizma hastalıkları, önceleri “Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı” altında değerlendirilmiştir. Gelişen teknoloji yardımıyla tüm dünyada giderek daha çok hastaya tanı konmuş, ülkemizde de çok sayıda hasta olduğu anlaşılmıştır. 2009 yılından itibaren “Çocuk Metabolizma Hastalıkları” Bilim Dalı olarak hizmet vermektedir.
Bilim dalımızda uzmanlık öğrencileri, yan dal uzmanlık öğrencileri, Dr Öğretim Üyesi Havva Yazıcı, Doç Dr Ebru Canda, Prof Dr Sema Kalkan Uçar ve Prof Dr. Mahmut Çoker görev yapmaktadır.
Verilen Tıbbi Hizmetler
Metabolizma bilim dalı, vücudumuzda hücre düzeyinde yer alan tüm biyokimyasal olayların işleyişini kontrol eden ve bu işleyişteki aksamalar sonucu oluşan hastalıkların tanı, tedavi ve izlemlerinin yapıldığı bir bölümdür. Hastaların tanı ve tedavilerinde ilgili anabilim ve bilim dalları ile yakın ilişki yürütülmektedir. Bu aşamada özellikle Biyokimya, Genetik, Radyoloji ve Patoloji laboratuvarları ile yakın işbirliği yapılmakta, multidisipline hasta yönetimi uygulanmaktadır.
Bilim dalımız ile ilgili birkaç konu aşağıda sıralanmıştır:
- Fenilketonüri: Tüm hayvansal ve bitkisel proteinli gıdalarda, fenilalanin amino asidi vardır. Fenilalanin’i metabolize etmede görevli enzimin eksikliği sonucu bu hastalık oluşur. Hasta bebekler ilk 4-6 ayda tamamen normal oldukları halde daha sonra gelişim geriliği oluşur. Bu nedenle yeni doğan tarama testi ile ( topuktan alınan bir damla kan ) tanınan bebeklere yaşam boyu sürecek tedavi ( beslenmenin ayarlanması, enzim çalışmasına yardımcı veya beyin etkilenmesini engelleyen ilaç tedavisi, eksik enzimi yerine koyma tedavisi ) uygulanır. Yenidoğan döneminde tanınan bebekler yaşam boyu uygulanacak tedavi ile tamamen sağlıklı olurlar.
- Biotinidaz eksikliği: Biotin adlı bir vitamin, bazı enzimlere yardımcıdır. Biotin metabolizmasında aksaklık sonucu çocuklarda metabolik asidoz, deride egzema benzeri lezyonlar, nörolojik belirtiler ( konvülziyon, işitme bozukluğu gibi ) oluşur. Hiç belirti vermediği yenidoğan döneminde, topuktan alınan bir damla kan ile yapılan tarama testlerinde saptanır. Hergün biotin vitaminin içirilmesi ile tamamen sağlıklı bireyler yetişir.
- Metabolik asidoz ( sık nefes alıp verme, alışılmadık koku, bilinç kaybı ) ( örneğin propiyonik Asidemi, MMA, MSUD gibi organik asidemiler, yağ asit oksidasyon kusurları, mitokondiral hastalıklar )
- Üre döngüsü bozuklukları ( bilinç değişikliği, nöbet, kişilik değişikliği )
- Hiperlipidemi ( kan yağların yüksekliği )
-
Diğer bilim dalları ile birlikte değerlendirilen hastalıklar:
- Hipoglisemi ( kan şeker düşüklüğü )( Glikojen Depo Hastalıkları, Yağ Asit Oksidasyon Kusurları, Konjenital Glikozilasyon Defektleri gibi hastalıklar )
- Tekrarlayan nöbet ( epilepsi ) [ Nöronal Ceroid Lipofusinozis ( NCL ), Nonketotoik Hiperglisinemi, Glut-1 eksikliği gibi hastalıklar )
- İlerleyici karaciğer hastalıkları ( Tirozinemi, Galaktozemi, Niemann-Pick tip C, Hemokromatoz gibi hastalıklar )
- Karaciğer ve dalak büyüklüğü [ Lizozomal Depo Hastalıkları ( Gaucher, Niemann-Pick A/B ) ]
- Görme – işitme bozukluğu ( Tay-Sachs hastalığı, Krabbe, GM1-Gangliosidoz gibi hastalıklar )
- Hareket bozukluğu [ Biyojen amin hastalıkları ( Segawa, AADC, Tetrahidrobiopterin eksikliği ) ]
- Büyüme ve gelişme basamaklarında gerilik, kazanımların kaybı ( Adrenolökodistrofi, Metakromatik Lökodistrofi gibi hastalıklar )
- İdrar renginde değişme, böbrek taşları (Alkaptonüri, Porfiri, Sistinozis, Hiperokzalüri gibi hastalıklar)
Bilim dalımızda takip edilen hastalıkların listesine aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz: https://www.ssiem.org/resources/resources/inborn-errors-classification
Bilim dalımızda ve gereğinde diğer bilim dalları ile birlikte uygulanan tedavi yöntemleri:
- Hastalığa özel beslenme tedavisi
- Eksik enzimi yerine koyma tedavisi
- Aile eğitimi ( doğumsal metabolik hastalıkların görülme olasılığı, akraba evliliği yapana çiftlerde çok daha sık görülür, örneğin amca çocukları, teyze çocukları, hala dayı çocukları )
- Organ nakilleri ( kemik iliği, karaciğer, böbrek transplantasyonu )
- Genetik danışma, prenatal tanı
Hasta ve ailelerine yönelik bilgilendirme:
- “Metabolizma hastalıkları” tanınması çok uzun zaman alabilir ( haftalar, aylar ). Tedavisi ve izlemi ise yıllar boyu veya yaşam boyu sürecektir. Bu nedenle düzenli poliklinik izlemi çok önemlidir.
- Hastalığı tanımak için bazı laboratuvar analizlerini zaman içinde birkaç kez tekrarlamak gerekebilir. Hastanızın tüm verileri, bir çok hekimin katıldığı “konsey”lerde değerlendirilecektir. İzlem boyunca hastanız, bir çok kez konseye girebilir. Amaç, hastanızın tıbbi izlemini en iyi şekilde yapmaktır.
- Lütfen poliklinik çalışma düzenine uyunuz, randevu tarihlerine özen gösteriniz.
- Hastanıza yararlı olabilmemiz için lütfen aşağıda yazılan kurallara uyunuz. Lütfen poliklinik hekimleri, sekreterleri ile tartışmayınız. Hastanızı bir başka merkeze götürmek isteyebilirsiniz, isteğinizi belirtmeniz durumunda, size bilgi notu hazırlanacaktır.
- Polikliniğe her gelişte ( muayene, sonuç gösterme, heyete başvurma, reçete yazdırma, danışma vb ), önce sekreterliğe başvurunuz.
-
Metabolizma Polikliniği, randevu ile çalışır.
-
Randevu / Bilgi için
- Metabolizma sekreterliği telefon: 0 232 3901293
- Metabolizma sekreterliği e posta: egemetabolizma@hotmail.com
- Diyetisyen e posta: egecocukdiyetisyen@gmail.com
- Hemşire e posta: egemetperihan@gmail.com
- Randevusu olmayan, ilk kez gelen hastaların, bu binadaki “Genel Çocuk Polikliniği”ne başvurması gerekir. Ancak hekim konsültasyon notu ile ilk kez gelen hastalar doğrudan Çocuk Metabolizma Polikliniğine başvurabilir.
- Muayene dışı her türlü işlem için ( sonuç gösterme, heyet işlemleri, reçete yazdırma ) randevu alınması gerekir. Poliklinikten ayrılırken randevu almayı unutmayınız.
-
Randevu / Bilgi için
-
Metabolizma Poliklinik günleri:
- Muayene günleri: Pazartesi, Salı, Perşembe, saat: 08.30 – 12.00
- Sonuç gösterme: Pazartesi, Salı, Perşembe, saat: 13.30 – 16.00
-
Heyet işlemleri / Reçete yazdırma:
- Heyet işlemleri, reçete yazdırma: Çarşamba, Cuma, saat: 14.00 – 16.00
- Heyet raporu başvurudan yaklaşık 10 gün sonra çıkabilir. Lütfen elinizdeki heyeti yenilemek için zamanında başvuru yapınız.
- Sonuç göstermeye geldiğinizde hastayı getirmenize gerek yoktur.
- Laboratuvar sonuçlarını aile polikliniğe getirmelidir. Böylelikle aileye bilgi verilebilir.
-
Laboratuvar sonuçlarını almak için izlenecek yol:
- İnternet: “www.egehastane.ege.edu.tr” adresinden ( TC kimlik numarası ve hastane protokol numarasını ilgili bölüme yazmanız gerekir ) veya e-nabız üzerinden alabilirsiniz.
- Hastanızla ilgili acil bir durum olduğunda, “Acil Servis”e başvurunuz. Gelirken hastaya ait bilgileri ve ilaçlarını da getiriniz.
- “Yenidoğan Tarama Testi” sonucu ile ilk kez hastanemize gelen hastalar, hergün 08.00 – 16.00 arası randevu almadan başvurabilir, daha sonraki gelişleri için randevu sistemi uygulanacaktır.









